40. Waterpest in de oase

 

Vaargebied de Wieden: In het hogere gelegen droge land een oase!

Langs de Walengracht nabij Jonen.

Nederland droogt op, zie vorig bericht. Het vaargebied in de Wieden lijkt nu een grote groene oase in een droog en steeds meer geel kleurend landschap. Ook het waterpeil in de Wieden was gezakt, maar slechts 5 centimeter. Het waterpeil wordt, omwille van de natuur, binnen de marge van 73 tot 83 cm onder NAP gehouden. 

Het was even noorderwind, niet meer zo warm, helder blauwe lucht en fotowolkjes, dus: Het water op! Wederom een voor ons favoriet rondje Belterwijde - Beulakerwijde - Dwarsgracht- Pinkesloot - Walengracht-Vaartsloot - Ettenlandsch Kanaal - Beulakerwijde - Belterwijde.

Alle plaatjes zijn van 11 augustus 2026.

De Dwarsgracht ten zuiden van het dorp.

De Hortensia's zijn inmiddels verbleekt, maar het blijft hier bijzonder fraai.

Café restaurant De Otterskooi is een vaste aanlegplek geworden.

Het mooiste terras van de Wieden?

Fotowolkjes boven de Vaartsloot

Op de Vaartsloot bleken de stuwtjes naar het Ettenlandsch Kanaal open te staan. Was er nu geen watertoevoer vanuit het Vollenhovermeer? De stuwtjes zouden in augustus dicht moeten staan. Zie ook: Bericht 19-08-2024

Waterpest in de schroef

Op de Beulakerwijde bleek de vaart van de sloep er helemaal uit te zijn: Meer dan 6 km/uur was niet meer mogelijk. Dat betekent groen in de schroef.... 

Dus gauw de luwte opgezocht en vanaf de zwemtrap de waterpest van de schroef getrokken. Gelukkig was het water lekker warm! De zwembroek moet voortaan maar standaard mee.

De invasieve exotische waterplanten zijn weer een probleem. De krant staat er van vol. Verhuurders van sloepen klagen. Natuurmonumenten schrijft dat zij blijven maaien. Maar het hele vaargebied schoon houden is ook geen doen. Onze sloepenhaven heeft een eigen maaiboot aangeschaft. Wij kunnen ongehinderd de haven uit...... om vervolgens op de Belterwijde vast te lopen 😉

Toch avontuur in de Wieden!

39. Laagwater

Door aanhoudende droogte historische laagwaterpeilen in Rijn, Waal en de IJssel.

(bericht bijgewerkt t/m 16 augustus 2026)

Een laagterecord in Zutphen op 16 augustus 2026:
  1 m 12  boven NAP (RWS meetpunt Zutphen-noord).

Minst gepeilde diepte IJssel op 16 augustus 2026 : 1 m 30.

Zonder de de stuwen in de Rijn uit de jaren 60 zou het peil in de IJssel nog lager zijn. Dan konden we nu naar de overkant lopen of waden zoals dat het geval was in 1921 en plaatselijk in 1947.

RWS 21 meet de diepte op de IJssel, Zutphen 4-8-2026

Diepgang van dit schip: 1,30 m (!)
(foto vanuit ons appartement)

De lage waterstand geeft grote problemen voor de scheepvaart. De sluizen naar het Twentekanaal en naar de haven van Deventer zijn buitengebruik gesteld. Nog slechts een enkel (bijna) leeg vrachtschip komt langs. Jachthavens zijn niet of nauwelijks bereikbaar. De jachthaven van WSV Gelre in Zutphen viel op 1 augustus al bijna droog, zie de plaatjes verder in dit bericht, sinds 10 augustus is de haven dicht.

Door extreme waterstanden zien we soms iets opmerkelijks. Tijdens hoogwater in februari waren twee zeearenden op "eilandjes" in de uiterwaarden voor ons appartement te zien. Nu zagen we bij laag water  een bever uitrusten op het "strand" aan de overkant. Een paar dagen later kwam er eentje zwemmend langs. En op 7 augustus vroeg in de ochtend: Nieuwe overburen?

Bevers recht tegenover ons, ik hoef achter mijn bureau alleen maar even op te kijken .....

Gespot op 9 augustus: 2 volwassen dieren met 3 jongen. De bever is al sinds 2015 langs de IJssel aanwezig, ook bij Zutphen. We hadden ze echter nog niet voor ons appartement gezien.

In de laagveengebieden in het westen van ons land drogen de veendijken op. Daar treedt bij aanhoudende droogte scheurvorming op. Waterschappen bewaken die dijken. Buiten het gebied Weerribben-Wieden liggen vooral kleidijken. Daar zijn nog geen problemen gemeld. In het natuurgebied zelf en in de omliggende gronden worden de waterpeilen beheerst. In de Weeribben-Wieden wordt het waterpeil op 73 tot 83 cm onder NAP vastgehouden. Dat is lager dan het zomerpeil van het IJsselmeer van 20 cm onder NAP. Bij een tekort wordt water ingelaten vanaf het Zwarte Meer via het Vollenhovermeer en het Ettenlandsch Kanaal.

De waterpeilen van het IJsselmeer en van het Zwarte Meer zakken echter ook. Op 9 augustus stond het peil van het IJsselmeer op 25 onder NAP, het Zwarte Meer op 32 cm onder NAP. Voor het natuurgebied Weerribben-Wieden geeft dat nog geen probleem.

In de Wieden ziet de natuur er nog groen uit en wij kunnen blijven varen. 

Op 1 augustus konden we genieten van spiegelingen:

Oostelijke Schutsloot 1-8-2026

Schutsloterwijde 1-8-2026

Het doel van de tocht was softijsje snoepen aan De Kolk in Zwartsluis.

De Kolk Zwartsluis 1-8-2026

Van spiegelend water was in Zutphen nauwelijks sprake meer. In de jachthaven WSV Gelre was op 1 augustus alleen de middensteiger nog enigszins bereikbaar voor een enkel bootje. De hoge kade was al geruime tijd niet meer bereikbaar en de zuidelijke steiger hing nu schuin op het droge. Op 10 augustus was de haven gesloten.

Zutphen, 1-8-2026

Jachthaven WSV Gelre, 1-8-2026

Een schuine wandeling, Zutphen 1-8-2026

38. Estland aan boord

 

Dwarsgracht 21 juni 2026

Het was op 21 juni uitstekend vaarweer met fotowolkjes aan een blauwe lucht. Wij hadden een gast uit Estland aan boord. Jaanika was een paar jaar in Nederland en bezocht in haar vakanties de bijzondere plekken van ons land. Toen Liesbeth haar aanbood om met ons te gaan varen in het nationale park Weeribben-Wieden was zij direct enthousiast. In plaats van het overbekende Giethoorn werd het rustige en net zo fraaie Dwarsgracht bezocht.

   

Jaanika uit Estland aan het roer en aandachtig al de informatie opnemend. 

Op het terras van de Otterskooi kwam de waterkaart er bij om alles van het gebied uit te leggen. De geschiedenis kwam ook ter sprake en natuurlijk moest er langs het monument van Beulake gevaren worden.

Op 23 april maakte ik onderstaande foto en vermeldde toen in dit Blog dat de vorig jaar aangebrachte Geotube ingezakt was, precies achter het monument. Ik vroeg mij al af of dit wel de bedoeling was.

23 april 2026: een "verdronken" geotube achter het monument Beulake. 

Nu zagen we dat er grote stenen gestort werden op de nieuw aangelegde oever. Thuisgekomen zocht ik het op. En jawel, de Geotube bleek lek geraakt te zijn. De enige afdoende oplossing was om de nieuwe oever alsnog van steenstort te voorzien. Dus geen natuurlijke oever, maar lelijke stenen. 
Een eerder op dezelfde wijze verstevigd oevergedeelte ziet er na jaren nog steeds onnatuurlijk uit. 

Jammer!

21 juli 2026: Stenen worden gestort op dezelfde nieuwe oever.

Daarna ging het over de Beulakerwijde en de Belterwijde weer terug naar de thuishaven. Er zal in Estland nog wel eens terug gedacht worden aan dit mooie stukje waterland!

37. Nationale parken

 Weer even op zee, maar niet meer met de eigen boot......

Op de P&O ferry naar Hull, Hoek van Holland.

5 juni 2026

De zee trekt, ook tijdens onze vakantie. Na een week in de Yorkshire Dales werd nog een week aan de kust van Yorkshire doorgebracht en dat was ook bijzonder mooi!

De Engelse kust ten zuiden van Robin Hood's Bay.

15 juni 2026

Bempton Cliffs met duizenden zeevogels zoals de jan van gent en de zeekoet.

De papegaaiduikers waren rond het middaguur allemaal op zee!

 20 juni 2026

Na de vakantie kwam nog een hittegolf. Bij elkaar meer dan vijf weken niet naar de sloep. Vandaag weer prima kunnen varen en dat was erg fijn! Van de Engelse nationale parken naar het Nederlandse nationaal park Weerribben-Wieden. Anders, maar heerlijk om in te vertoeven.

Op een stille Schutsloterwijde......

...... met dotterbloemen en waterlelies.

Over het water vliegen de zwarte sterns en de visdiefjes, in de lucht zweeft een kiekendief.

Hier leg ik de sloep stil en kan een hele tijd genieten ..... een vakantiegevoel!

36. Waterpeilen

Al rondvarend in je sloep ben je vaak op een lager niveau dan de omgeving. Je kijkt tegen hoger gelegen land op, vaak ook nog tegen een dijk of tegen een hoge rivieroever. Maar in het natuurgebied Weerribben-Wieden kijk je soms naar beneden......

Zo ligt het land ten noorden van de Thijssengracht 1,5 tot 2 m onder NAP. Het waterpeil in de Wieden is ca. 0,8 m onder NAP. Dat geeft wel een mooi uitzicht!

Het lage land langs de Thijssengracht, 22 april 2026

Maar door deze situatie stroomt water vanuit het natuurgebied door de ondergrond naar die lage polders. Ook een grondwaterstroom naar de diepe Noordoostpolder heeft grote invloed op de waterpeilen in en rond het natuurgebied. Het waterpeil in het natuurgebied moet op niveau blijven om de kwetsbare natuur te behouden. Er moet flink gepompt worden. In overleg met alle betrokkenen en na omvangrijk onderzoek heeft het waterschap een nieuw peilbesluit genomen. Het streefpeil in enkele laag gelegen gebieden rond het natuurgebied is verhoogd. Maar zo maar onder water zetten is natuurlijk niet de bedoeling. De opzet is om in gedeeltes van het lage land het oorspronkelijke laagveen terug te brengen. Dat kan met natuurlijke verlanding door het laten ontstaan van kraggen in ondiep water. Kraggen zijn matten van vegetatie en wortels, vaak met veenmos.

We zagen nu grote waterplassen naast de westelijke oever van de Walengracht ten zuiden van Jonen. Hier is het waterpeil al een beetje verhoogd. De ondiepe waterpartijen groeien na verloop van tijd dicht waarna het waterpeil weer iets verhoogd gaat worden. Dat wordt meermaals herhaald tot het gewenste peil is bereikt en er weer een  nieuw stukje laagveen is gerealiseerd. De watervogels zijn er ook blij mee!

Water achter de dijk van de Walengracht nabij Jonen, 24 mei 2026

Wij voeren op de warme 1e Pinksterdag op een (nog) rustige Walengracht langs Jonen naar Muggenbeet.

De Walengracht in Jonen, met het fietspontje, 24 mei 2026

Tijdens het terrasbezoek bij restaurant Geertien nam de drukte toe. Veel doorgaande motorboten en opvallend veel huursloepen van de camping uit Blokzijl. We tuften weer rustig terug over de zelfde route via de Beulakerwijde, ruim en open water is wel fijner tijdens hoogtijdagen.

Wat wenst meneer nog meer?

Bij een tussenstop aan een steiger was het leuk bootjes(mensen) kijken. Daarna weer naar de thuishaven. Met de bootparasol op bleef het varen heerlijk!

Nog steeds blij met de sloep: -Genieten zonder stress-

35. Otter in de haven

De website Nature Today melde al in 2021 dat de otter in het nationaal park Weerribben-Wieden zich tegoed deed aan Amerikaanse rivierkreeft. Het aantal exotische Amerikaanse rivierkreeften was explosief gegroeid en dat had negatieve gevolgen voor de waterkwaliteit. De otter leek een welkome bestrijder van de kreeftjes te gaan worden.   

Vooral in de periode september-maart schijnt de otter zich rond te eten aan de ongewenste exoten. Ze lijken daarbij wat minder schuw.

Jack Winter filmde in september 2025 deze bijzondere gast in het gras tussen de boten in de haven:

Hmmm, lekker die kreeft!

Waar heb ik nou de rest gelaten?

O ja, op de boot!

Maar die scharen moet ik niet....

En zo lagen er in september in de haven overal stukjes poot en schaar van opgegeten kreeftjes. Vooral de platforms achterop de boten bleken populair als opstap en dinertafel!

We zijn benieuwd of dit schouwspel in de komende herfst weer gespot kan worden.

De plaatjes zijn uit het filmpje van Jack Winter.

Met groet, Jan

34. Denkend aan 30 jaar varen onder Nederlandse vlag

 

Mooi weer op de Boschwijde bij Sint Jansklooster, 9 mei 2026.

Het was al een tijdje prachtig vaarweer. Nu even niet, maar we denken wel even aan het bootje. Het is vandaag precies 30 geleden dat ik voor het eerst de vlag op een eigen boot kon zetten. In Harderwijk ging toen de Hurley-800 te water. Alles glimmend nieuw, de boot en de vlag!

  

De eerste vlag in Harderwijk op 15 mei 1996 en later in Lathum, april 2008

Twaalf jaar later zette ik in Lathum de vlag op de Black Rose 950. Beide boten brachten ons tot op de Oostzee en zo wapperde ook nog wel eens een ander vlaggetje in het want. 

   

2005: In Denemarken.          2019: De laatste vlagwissel.

Ook na 2019 blijven we de vlag voeren, al vergeten we in de Wieden voor een lage brug de vlag wel eens weg te halen .... 

In rustiger vaarwater gekomen, Belt-Schutsloot 2026

We dobberen nu rustig rond met onze sloep, maar juist op een dag als vandaag gaan de gedachten weer terug naar de zeetochten, waarbij de driekleur ook wel eens behoorlijk strak stond!

De Oostzee op bij een stevige westenwind, Kiel 2012.

Met een stevige noordooster op de Noordzee, ook in 2012 .

We zullen er nog vaak aan terug denken.

Mijn Blog over onze tochten met de Black Rose 950: Motorzeilen 

 

33. Ganzenrasters

Heeft u al eens gehoord van ganzenrasters en stromingsriet?

Op 17 april zagen wij langs het Giethoornse meer een laag "hekje" in het water: 

Ganzenraster langs het Giethoornse meer.

Natuurmonumenten meldt het volgende: Bericht Natuurmonumenten 23 maart 2026

De grote karekiet komt in Nederland steeds minder voor. Deze vogel voelt zich thuis in hoog riet. Riet wordt pas voldoende hoog als het door stromend water voldoende voedingsstoffen krijgt. Men noemt het dan stromingsriet. De afname van het aantal grote karekieten wordt veroorzaakt door verdwijnen van het stromingsriet.

Rond het Giethoornse meer was voldoende stromingsriet aanwezig voor een populatie grote karekieten. Riet wordt door watervogels, zoals de grauwe gans, vanaf het water aangevreten. De groei van het aantal grauwe ganzen had tot gevolg dat er onvoldoende hoog riet overbleef. Bij het Giethoornse meer was de grote karekiet dan ook bijna verdwenen.

Onderzoek elders heeft uitgewezen dat de vraat door ganzen te voorkomen is door plaatsing van rasters.

Het raster loopt niet door tot op de bodem. Andere watervogels zoals de fuut kunnen onder het gaas door zwemmen om hun nesten in het riet te maken. Weer wat geleerd!

Natuurmonumenten is doorlopend aan het werk met het landschap. Tijdens een vaartocht op 22 april 2026 is gekeken waar opmerkelijke verschillen te zien zijn in vergelijking met met het voorgaande seizoen.

Situatie rond het monument Beulaker Toren op 22 april:

Precies bij de toren lijkt de Geotube ingezakt....

De in 2025 aangebracht Geotube moet afkalving van het eiland Beulake voorkomen. Achter de Geotube is grond opgespoten welke bij uitbaggeren van petgaten nabij Dwarsgracht vrijkwam.

Een Geotube wordt normaliter met baggerspecie gevuld. Het water kan door de poriën weglopen, het zand blijft achter en vormt een vaste laag. Over een Geotube wordt later grond aangebracht waarop zelfs bomen mogen groeien. Het doek blijft uitspoeling van het zand tegengaan. Of de inzakking bij de Beulaker toren volgens planning is?

Ingrijpende werkzaamheden bij de Vaartsloot.

In de zuidhoek van de aansluiting Vaartsloot-Walengracht is een grote oppervlakte kaal gemaakt en zijn gaten gegraven. Daarover heb ik nog geen informatie. 

Ook was te zien dat het waterpeil was verhoogd in een stukje polder ten westen van de Walengracht tussen de Vaartsloot en Jonen. Hier moet een kraggenlandschap op natuurlijke wijze het maaiveld doen ophogen. Het waterpeil wordt daar telkens op aangepast. Het is een onderdeel van de aanpassing van de waterpeilen rond de Wieden. Doel is om de wegzijging van water uit de Wieden naar de nog lager gelegen polders te voorkomen. Het vergt een ingewikkeld stelsel van waterpeilen, stuwtjes en gemalen. Voor mij als waterbouwkundige een prachtig project om te volgen! 

Lunchpauze op de Vaartsloot. De stuwtjes waren buiten werking, blijkbaar was er nog geen wateraanvoer vanuit Vollenhove noodzakelijk. zie ook: Blogbericht 19

Er was weer veel gemaaid. Daardoor overal ruim uitzicht. Dat is het mooie van varen in april. En het uitlopende groen geeft bij helder weer prachtige kleuren!

Varend op de Thijssengracht, boven het lage polderpeil.

Bollenvelden in de Wieden?

Zicht op tulpenvelden langs de Thijssengracht. Aan de horizon de heuvelrug achter Steenwijk.

32. Weer op het water

 

Een nog laagstaande zon over de Kerkgracht na verlaten van de haven op 4 april.

Vroeg in het voorjaar verlangen wij altijd weer naar het water. Door de medewerking van Winters Watersport in Wanneperveen lag de sloep op 3 april weer aan de steiger en kon ik op 4 april een eerste vaartocht maken. Ondanks de felle zon nog wat frisjes, maar na de Paasdagen werd het warmer!

Wij voeren op dinsdag 7 april over de Beulakerwijde richting Dwarsgracht. Onder een helder blauwe hemel en langs nog knalgele rietvelden was het intens genieten.

Waar is het bord bij de ingang van de Dwarsgracht gebleven? Aha, vlak boven de waterlijn!

Het werk in het riet was nog niet klaar.

Dwarsgracht tussen Beulakerwijde en Cornelisgracht.

De start van het seizoen moest gevierd worden!
 Onder de bloesem op het terras van "De Otterskooi".

Na de appeltaart voeren wij verder naar de Thijssengracht en daarna over het Molengat en de Bovenwijde terug naar Wanneperveen.

Op de Bovenwijde een gezellig schouwspel van huursloepen en rondvaartboten. 

Enkele opvallende zaken: 

In de plaats Dwarsgracht werd nog gewerkt aan het afwerken van nieuwe beschoeiing. Alle beschoeiing is daar vernieuwd. Wat een werk! Kijk eens op de mooie drone-filmpjes die de bouwers hiervan gemaakt hebben: Otter Dienstverlening op Facebook. 

De persleiding op de Beulakerwijde was niet meer aanwezig. Het baggerwerk in de petgaten langs de Dwarsgracht was gereed.