39. Laagwater

Door aanhoudende droogte historische laagwaterpeilen in Rijn, Waal en de IJssel.

(bericht bijgewerkt t/m 16 augustus 2026)

Een laagterecord in Zutphen op 16 augustus 2026:
  1 m 12  boven NAP (RWS meetpunt Zutphen-noord).

Minst gepeilde diepte IJssel op 16 augustus 2026 : 1 m 30.

Zonder de de stuwen in de Rijn uit de jaren 60 zou het peil in de IJssel nog lager zijn. Dan konden we nu naar de overkant lopen of waden zoals dat het geval was in 1921 en plaatselijk in 1947.

RWS 21 meet de diepte op de IJssel, Zutphen 4-8-2026

Diepgang van dit schip: 1,30 m (!)
(foto vanuit ons appartement)

De lage waterstand geeft grote problemen voor de scheepvaart. De sluizen naar het Twentekanaal en naar de haven van Deventer zijn buitengebruik gesteld. Nog slechts een enkel (bijna) leeg vrachtschip komt langs. Jachthavens zijn niet of nauwelijks bereikbaar. De jachthaven van WSV Gelre in Zutphen viel op 1 augustus al bijna droog, zie de plaatjes verder in dit bericht, sinds 10 augustus is de haven dicht.

Door extreme waterstanden zien we soms iets opmerkelijks. Tijdens hoogwater in februari waren twee zeearenden op "eilandjes" in de uiterwaarden voor ons appartement te zien. Nu zagen we bij laag water  een bever uitrusten op het "strand" aan de overkant. Een paar dagen later kwam er eentje zwemmend langs. En op 7 augustus vroeg in de ochtend: Nieuwe overburen?

Bevers recht tegenover ons, ik hoef achter mijn bureau alleen maar even op te kijken .....

Gespot op 9 augustus: 2 volwassen dieren met 3 jongen. De bever is al sinds 2015 langs de IJssel aanwezig, ook bij Zutphen. We hadden ze echter nog niet voor ons appartement gezien.

(zie ook de plaatjes onderaan dit bericht)

In de laagveengebieden in het westen van ons land drogen de veendijken op. Daar treedt bij aanhoudende droogte scheurvorming op. Waterschappen bewaken die dijken. Buiten het gebied Weerribben-Wieden liggen vooral kleidijken. Daar zijn nog geen problemen gemeld. In het natuurgebied zelf en in de omliggende gronden worden de waterpeilen beheerst. In de Weeribben-Wieden wordt het waterpeil op 73 tot 83 cm onder NAP vastgehouden. Dat is lager dan het zomerpeil van het IJsselmeer van 20 cm onder NAP. Bij een tekort wordt water ingelaten vanaf het Zwarte Meer via het Vollenhovermeer en het Ettenlandsch Kanaal.

De waterpeilen van het IJsselmeer en van het Zwarte Meer zakken echter ook. Op 9 augustus stond het peil van het IJsselmeer op 25 onder NAP, het Zwarte Meer op 32 cm onder NAP. Voor het natuurgebied Weerribben-Wieden geeft dat nog geen probleem.

In de Wieden ziet de natuur er nog groen uit en wij kunnen blijven varen. 

Op 1 augustus konden we genieten van spiegelingen:

Oostelijke Schutsloot 1-8-2026

Schutsloterwijde 1-8-2026

Het doel van de tocht was softijsje snoepen aan De Kolk in Zwartsluis.

De Kolk Zwartsluis 1-8-2026

Van spiegelend water was in Zutphen nauwelijks sprake meer. In de jachthaven WSV Gelre was op 1 augustus alleen de middensteiger nog enigszins bereikbaar voor een enkel bootje. De hoge kade was al geruime tijd niet meer bereikbaar en de zuidelijke steiger hing nu schuin op het droge. Op 10 augustus was de haven gesloten.

Zutphen, 1-8-2026

Jachthaven WSV Gelre, 1-8-2026

Een schuine wandeling, Zutphen 1-8-2026

Naschrift van 26-08-2026: Vanochtend nog in de schaduw, maar veel beter te fotograferen:

Zoekend naar het juiste groen...

Gevonden!

Naar het water ermee...

Mmmm, lekker!

14. De Kolk in Zwartsluis

Op zoek naar een terras

Op dinsdag 28 mei waren we vroeg naar de haven gereden. Na passage van een koufront in de nacht zou het zonnig worden, gevolgd door stapelwolken die konden uitgroeien tot een bui. Wij rekenden op regen in de middag, maar het bleef in De Wieden droog.

De Arembergergracht. (foto in noordwaartse richting)

Vanuit onze haven in Wanneperveen zijn we de Oostelijke en Westelijke Belterwijde overstoken tot op de Arembergergracht bij Belt-Schutsloot. Daarna ging het zuidwaarts naar Zwartsluis. Kort voor Zwartsluis zijn we de Piepertkolk opgevaren om uiteindelijk bij De Kolk uit te komen.

Wolken, wind en water, Piepertkolk Zwartsluis.

Zwartsluis bestond tot in de jaren 60 uit slechts een klein centrum op een voormalige schans uit de 16e eeuw. Toen was er verder alleen nog lintbebouwing langs toegangsstraten. Buiten de schans was een "rondweg" aangelegd: Het Singel. Tussen die weg en de oorspronkelijke schans ligt nu nog steeds een watersingel die vroeger was verbonden met De Kolk. "Achter" Het Singel was slechts laagveenmoeras. Eind 19e eeuw werd buiten Het Singel de gereformeerde kerk gebouwd. Pas in de jaren 60 van de vorige eeuw ontstond de eerste nieuwbouwwijk in dat "lage land". Een stuk aansluitend laagveen werd de Piepertkolk met een aansluiting op de Arembergergracht.

Tussen Piepertkolk en De Kolk lag sinds de jaren 60 een sloot die niet bevaarbaar was. In 2018 is hierover een brug in de Arembergerstraat gebouwd met een doorvaarthoogte van 1,90 m. 

De vaarweg van Piepertkolk naar De Kolk met de brug in de Arembergerstraat.
De buiskap kan blijven staan.

Op initiatief van de ondernemersvereniging is in 2021 in De Kolk langs Het Singel een steiger gebouwd. Hiermee kan men, met kleine boten vanuit De Wieden, gemakkelijk in Zwartsluis aanleggen en het centrum bezoeken. Of dit veel gebeurt? Wij deden dat nu wel.

Aan de nieuwe steiger in De Kolk te Zwartsluis.
Het eveneens nieuwe appartementen gebouw staat op de plek waar voorheen de MULO stond.

Dan op zoek naar een leuk terras. De terrassen langs de provinciale wegen spraken ons niet aan, te veel verkeerslawaai. Maar bij de sluiskolk naast het centrum: Let Op! Overstekende obers......

De kerkklok sloeg twaalf , maar nog geen ober te zien!

Toch leek het terras van Café - Brazzerie De Blizzard een mooi plekje voor een lunch en ik kan u nu dan ook de Flamküchen Kolksluis van harte aanbevelen! Wij zaten er zeer comfortabel en als er één tafeltje bezet is komen er gauw meer.

Bij Café - Brazzerie De Blizzard.

Na het middaguur snel weer naar het sloepje want het kon gaan regenen. Voorlopig bleven de stapelwolken klein en we genoten van het rietlandschap, dit keer met de stevige wind achter. We namen dezelfde route terug en lagen op de Westelijke Belterwijde even stil om alles op het grote witte bord te kunnen lezen.

Op de terugweg langs de Arembergergracht.

In het waterskigebied Westelijke Belterwijde: Hè? Snelvaren verboden?

Langs de gele tonnen van het waterskigebied.

De vaste Beukersgrachtbrug in de N334 tussen Westelijke - en Oostelijke Belterwijde.

Na onder de brug in de N334 (Zwartsluis-Giethoorn) door gevaren te zijn kwamen we weer op het thuiswater en konden we droog in de thuishaven aankomen. Weer een heerlijk dagje op het water. Ook eind mei op een mooie doordeweekse dag vrijwel geen boot te zien!

Hoe lang blijft het rustig?

Wordt vervolgd, Jan

Volgend bericht: De mussen van Geertien

Vorig bericht: Voor anker